Sowa czy skowronek

Wewnętrzny zegar biologiczny warunkuje też własny, dobowy rytm funkcjonowania, czyli chronotyp.

To od niego zależy o jakiej godzinie kładziemy się spać i wstajemy, kiedy w ciągu dnia jesteśmy najbardziej aktywni i najlepiej nam się pracuje. Wyróżniamy dwa rodzaje chronotypu, które zasadniczo się od siebie różnią.
Osoby o chronotypie porannym, powszechnie nazywane „skowronkami”, nie mają trudności z dość wczesnym wstawaniem, czują się zupełnie rześkie i wypoczęte, mogą też od razu podejmować aktywność – jeżeli chodzi o sprawność poznawczą są najbardziej wydajne rano i do około godziny 16. Skowronki lubią też zjeść rano porządne śniadanie. Około godziny 22 czują już zmęczenie i senność, trudno radzą sobie z „zarwaną” nocą, wstają tak wcześnie również w weekendy i inne dni wolne.

„Sowy” to osoby o chronotypie wieczornym, które wolą raczej nocny tryb życia. Kiedy mogą spać zgodnie ze swoim naturalnym rytmem, kładą się spać po północy, ale może być to nawet godzina 2, budzą się wtedy w godzinach przedpołudniowych, np. 10-11. Optymalna pora aktywności „sów” zaczyna się od około godziny 16, pracę, czy naukę rozpoczynają nawet od 22. Gdy konieczna jest wczesna pobudka mogą czuć się ospałe, spowolniałe, potrzebują więcej czasu, żeby zacząć prawidłowo funkcjonować.

Ze względu na to, że aktywności naukowe i zawodowe w większości przypadków rozpoczynają się wcześnie rano, osoby o chronotypie porannym mają dużo łatwiejsze zadanie, niż te o chronotypie wieczornym. Jest kilka zasad, które warto stosować, aby ułatwić sobie poranne wstawanie. Najważniejszą z nich jest stałość pór kładzenia się spać i budzenia, powinny być one takie same, zarówno w dni robocze, jak i w weekendy. Od razu po obudzeniu należy przebywać w świetle – odsłonić rolety/ zasłony – ponieważ jest ono sygnałem dla naszego organizmu, że przyszłą pora na aktywność i zmniejsza się wydzielanie melatoniny. Również poranna aktywność fizyczna pomaga rozbudzić się rano, regularne ćwiczenia poprawiają też głębokość snu. Nie bez znaczenia jest także rytm posiłków, a szczególnie ważne jest wygospodarowanie czasu na zjedzenie rano bogatego w proteiny śniadania. Zaleca się też unikanie drzemek w ciągu dnia, szczególnie późnym popołudniem i wieczorem, ponieważ utrudniają zaśnięcie, przez co trudno jest trzymać wczesne poranne wstawanie.