Przyspieszona faza snu

Nieregularny rytm snu i czuwania oraz zaburzenia z innym niż 24 godzinnym rytmem snu i czuwania
Zasypianie wcześnie wieczorem i budzenie się nad ranem mogą wynikać z zaburzenia z przyspieszoną fazą snu i czuwania. Zazwyczaj są to pory odbiegające od przyjętych społecznie standardów. Trudno jest oszacować częstość tego zaburzenia, ale wydaje się, że dotyczy ono około 1% ludzi w średnim i starszym wieku, wtedy też ma zazwyczaj swój początek. Najczęściej osoby skarżą się na uczucie senności wczesnym wieczorem, a w konsekwencji zasypianie, bardzo wczesne budzenie się rano, a także zmęczenie w ciągu dnia. W związku z krótszym dniem i mniejszym dostępem do światła słonecznego te trudności mogą być bardziej wyraźne jesienią i zimą. Najbardziej skuteczne w leczeniu przyspieszonej fazy snu są interwencje behawioralne, to znaczy stopniowe opóźnianie godziny kładzenia się do łóżka. Dodatkowo zaleca się stosowanie fototerapii bezpośrednio przed snem, ponieważ światło najlepiej synchronizuje nasz dobowy rytm, a także przyjmowanie melatoniny.
Pojawianie się kilku – co najmniej trzech – okresów snu w czasie doby wiąże się z brakiem wyraźnego rytmu i może być objawem zaburzenia z nieregularnym rytmem snu i czuwania. Te epizody snu mogą pojawiać się w różnych porach dnia i nocy i są zupełnie przypadkowe. Objawy to najczęściej trudności z zasypianiem i wybudzenia w nocy, a także duża senność w ciągu dnia. Nieregularny rytm snu i czuwania dotyczy głównie osób z ciężkimi chorobami neurorozwojowymi i neurodegeneracyjnymi np. w przebiegu choroby Alzheimera i innych zespołów otępiennych.