Zdrowy sen – problemy

Zdrowy sen to gwarancja prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Bez odpowiedniej dawki snu, ludzki organizm nie ma szans na właściwą regenerację, a przez to zaczyna działać mniej wydajnie. Długotrwała bezsenność i różnego rodzaju zaburzenia snu mogą zatem w bezpośredni sposób przełożyć się na kondycję fizyczną człowieka oraz co zrozumiałe, również na jego kondycję psychiczną. Zaburzenia snu prowadzą do deregulacji układu hormonalnego, co w konsekwencji może skutkować wystąpieniem wielu zaburzeń natury psychicznej. Obniżony zostaje poziom koncentracji, zdolność zapamiętywania, stajemy się drażliwi i notorycznie zmęczeni. W skrajnych przypadkach długotrwały brak snu może prowadzić nawet do śmierci.

Warto wiedzieć, że w czasie prawidłowego, głębokiego snu, organizm człowieka znacznie szybciej się regeneruje. Nasz oddech zwalnia, mięśnie rozluźniają się, obniża się ciśnienie krwi, odpocząć i zregenerować się może również serce, które podczas snu zwolnione jest z obowiązku natlenienia pracujących mięśni. Przyspieszeniu ulegają natomiast praca nerek i wątroby, które oczyszczają organizm z zalegających w nim toksyn. Zdrowy sen to także gwarancja dobrego samopoczucia w ciągu dnia. W czasie snu mózg może się zregenerować i zrestartować. Odpowiadają za to dwie fazy snu. Pierwsza, głęboka faza NREM, odpowiada za chemiczną regenerację mózgu na poziomie komórkowym. Druga, aktywna faza REM, odpowiada za uporządkowanie i ewentualne wykasowanie z pamięci wydarzeń zarejestrowanych w ciągu minionego dnia. Bez możliwości regeneracji i restartu nie możemy normalnie funkcjonować, stale czujemy się zmęczeni, a nasze funkcje poznawcze stają się ograniczone do niezbędnego minimum.

Bezsenność i jej przyczyny

Kłopoty ze snem mogą być przypadłością przejściową, wynikającą chociażby ze zwiększonego poziomu stresu, mogą być również dolegliwością chroniczną i w takim przypadku traktuje się je jako jednostkę chorobową. Sama bezsenność może mieć wiele różnych przyczyny. Ogólnie przyczyny te można skategoryzować w dwóch grupach. Pierwsza kategoria przyczyn odnosi się do tzw. bezsenności pierwotnej, czyli do okresowych zaburzeń snu, które zwykle wynikają z niewłaściwej higieny snu. Druga kategoria to przyczyny innego rodzaju, przy czym większość z nich skutkuje wystąpieniem bezsenności chronicznej, którą jak najszybciej powinno się leczyć.

Najczęstsze przyczyny bezsenności pierwotnej to wspomniane wcześniej łamanie ogólnych zasad prawidłowej higieny snu. Przyczyną tego typu bezsenności może być zatem: podjadanie przed położeniem się do łóżka, siedzący tryb życia, minimalny poziom aktywności fizycznej, nadużywanie kawy, alkoholu, napojów energetycznych, a niekiedy także nikotyny, nieregularne godziny snu, brak komfortowych warunków snu, wliczając w to zbyt wysoką temperaturę w pomieszczeniu, w którym sypiamy, hałas, grającą telewizję, zapalone światło. Na szczególną uwagę również zasługuje korzystanie z urządzeń emitujących niebieskie światło (telefon, komputer, tablet, ekrany zewnętrzne) co bardzo mocno blokuje wydzielanie melatoniny. Amerykańscy naukowcy zwykli mawiać ze „światło zawsze  wygrywa z melatoniną” dlatego trzeba zapewniać sobie ciemność aby nie blokowac wydzielania melatoniny. Przyczyną bezsenności pierwotnej mogą być również popołudniowe drzemki, niezałatwione sprawy, które obciążają naszą psychikę, niespodziewany stres lub innego rodzaju problemy natury osobistej.

Przyczyny bezsenności innego rodzaju to przede wszystkim:

tzw. pierwotne zaburzenia snu, czyli zaburzenia rytmu snu i czuwania, zespół bezdechu w czasie snu, somnambulizm (potocznie nazywany lunatykowaniem), lęki nocne, koszmary senne i wiele innych zaburzenia psychiczne; bezsenność bywa jednym z częstych objawów w wielu rodzajach zaburzeń natury psychicznej m.in. w schizofrenii; bezsenność to także towarzysz wielu rodzajów depresji, zaburzeń jedzenia i zaburzeń lękowych choroby somatyczne; w tym przypadku bezsenność jest konsekwencją fizycznych zmian chorobowych; zwykle muszą się nią zmagać osoby cierpiące na choroby przewlekłe, zwłaszcza te, którym towarzyszą objawy bólowe, osoby z chorobami nowotworowymi, z niewydolnością wątroby lub nerek, mężczyźni ze schorzeniami gruczołu krokowego, osoby z zapaleniem pęcherza moczowego i wiele innych osób, którym choroba fizyczna odbiera zdrowy sen nadużywanie substancji psychoaktywnych tj. alkohol, narkotyki czy innego rodzaju środki stymulujące, na przykład napoje energetyczne z dużą zawartością kofeiny, a także niektóre rodzaje leków antydepresyjnych i psychotropowych.zaburzenie wydzielania melatoniny i związane z tym zaburzenia rytmu okołodobowego, polegające na tym, że nasz organizm nie otrzymuje prawidłowego sygnału w postaci wieczornego wyrzutu melatoniny oznaczającego porę snu

Jak  leczyć bezsenność

Bezsenność pierwotna może ustąpić samoczynnie, na przykład ze względu na zmianę sytuacji osobistej (wyeliminowanie czynnika wywołującego stres) lub przez zmianę trybu życia, a w szczególności przez zmianę rytuału związanego z zasypianiem.

Jeśli jednak bezsenność staje się zjawiskiem trwałym, mamy stałe kłopoty z zasypianiem albo budzimy się w środku nocy i ponownie nie możemy zasnąć lub nad ranem i nie możemy dokończyć snu w takiej sytuacji należy potraktować bezsenność jako stan chorobowy, który należy leczyć. Ostatecznie bezsenność może okazać się jednym z objawów jakiegoś poważniejszego schorzenia natury fizycznej lub psychicznej i takich objawów, jak nagle pojawiająca się bezsenność nie powinniśmy ignorować. Oczywiście problemy ze snem to częsta przypadłość, która nasila się z wiekiem wraz z malejącą ilością wydzielanej przez nasz organizm melatoniny. Melatonina jest naturalnym hormonem produkowanym przez organizm człowieka, jednak poziom tego hormonu może ulegać dużym dobowym wahaniom. Melatonina produkowana jest przez gruczoł znajdujący się w naszej głowie-szyszynkę. Wraz z wiekiem dochodzi do zwapnienia szyszynki i zaprzestania podstawowej funkcji tego gruczołu polegającej na produkcji melatoniny- hormonu snu. Dlatego im jesteśmy starsi tym większą potrzeba leczenia zaburzeń snu wynikających  z zaburzeń wydzielania melatoniny poprzez stosowanie melatoniny w dawkach leczniczych. Stosowanie melatoniny w odpowiedniej dawce może znacząco wpłynąć na jakość naszego snu, szybsze zasypianie, wydłużenie snu oraz  poprawę  jego jakości i głębokości. Zastosowanie zewnętrznego źródła tego hormonu, pozwala na wyregulowanie i zwiększenie jego poziomu we krwi, a to przyczynia się do ustabilizowania rymu snu i pomaga w leczeniu niektórych typów bezsenności.  Wpływ melatoniny na kluczowe parametry snu również wpłynie pozytywnie na uczucie wyspania i uzyskanie regeneracyjnego efektu jaki sen powinien przynosić.

Naturalne sposoby na walkę z bezsennością to m.in.

  • wietrzenie sypialni przed położeniem się spać
  • ograniczenie ilość spożywanej kawy, napojów energetycznych czy alkoholu
  • ograniczenie ilości przyjmowanej nikotyny
  • rezygnacja z obfitych posiłków spożywanych po godzinie 18:00
  • zwiększenie poziomu codziennej aktywności fizycznej
  • obniżenie temperatury powietrza w sypialni
  • wyciszenie i zaciemnienie pokoju, w którym sypiamy
  • rezygnacja z oglądania telewizji, korzystania z telefonu, tabletu przed snem
  • w radzeniu sobie z bezsennością pierwotną pomaga także naturalne uspokojenie, odprężenie i relaks w godzinach wieczornych

W przypadku osób, u których bezsenność jest efektem zmian chorobowych natury psychicznej lub fizycznej koniczna staje się nie tylko walka z samą bezsennością, ale także z jej bezpośrednimi przyczynami – zaburzeniami psychicznymi lub chorobą somatyczną. Oczywiście nie oznacza to rezygnacji z leczenia zaburzeń snu. W tych przypadkach wręcz zaleca się równoległe leczenie zaburzeń snu i przywracanie odpowiedniego rytmu snu.Warto pamiętać, że w przypadku bezsenności przewlekłej o podłożu psychicznym prócz klasycznej farmakoterapii stosuje się również terapię behawioralną (forma psychoterapii). W przypadku zaburzeń snu wynikających z zaburzeń rytmu około dobowego z kolei oprócz terapii behawioralnej i terapii melatonina stosuje się również terapię światłem.